BÀI HỌC TỪ LỜI CHÚA – TNC 4

Lc 4:21-30

Ngôn sứ và thân phận của ngôn sứ

Ta bảo các ngươi, không một tiên tri nào
được đón tiếp tại quê hương mình. (Lc 4:24)

 

Tin Mừng Lc 4:21-30 là sự phản ứng của dân chúng trước sứ điệp của Đấng Mêsia, họ hài lòng với sứ điệp được nghe, nhưng không muốn đón nhận sứ điệp vì định kiến với những gì họ “biết” về nhân thân của Ngài. Và họ đã vấp phạm vì Ngài.

Hôm nay ứng nghiệm đoạn Kinh Thánh mà tai các ngươi vừa nghe. Mọi người đều tán thành và thán phục những lời hay ý đẹp thốt ra từ miệng Người.” (c.21-22). Tôi chiêm ngưỡng Đức Giêsu đang thu phục các thính giả bằng những lời hay ý đẹp từ miệng Ngài thốt ra. Bài giảng hôm ấy Ngài giới thiệu một chương trình hành động đó là loan báo Tin Mừng, giải thoát những ai bị giam cầm, áp bức, công bố năm hồng ân (Lc 4:18-19). Lời rao giảng của Ngài là lời ân sủng, ai nghe cũng “tán thành và thán phục.” (c.22). Tôi liên tưởng đến những vị giảng thuyết tôi từng nghe giảng và thấy đám đông bị thu hút, họ chăm chú... Và cũng như người Nazareth xưa, đám đông hỏi nhau rằng: “ông ấy/bà ấy (Cha ấy/Soeur ấy) từ đâu đến vậy?” Người ta bắt đầu đi tìm nhân thân của vị giảng thuyết..., và nhiều người đã bị vấp phạm bởi nhân thân không mấy “danh giá” của vị giảng thuyết; cũng như người Nazareth đã bị vấp phạm về Đức Giêsu, bởi họ biết rằng “ông này không phải là con ông Giuse đó sao?” (c.22b); Tin Mừng Marco còn ghi rõ hơn về những gì người Nazareth biết: “Ông ta không phải là bác thợ, con bà Maria, và anh em... chị em của ông không phải là bà con lối xóm với chúng ta sao?” Thánh sử Marco viết tiếp: “và họ vấp ngã vì Người.” (Mc 6:3).

Ngay trong cộng đoàn tu trì hay cộng đoàn giáo xứ, có những người được Chúa cho ơn riêng để làm điều này, việc nọ, hay được học hành và có kiến thức, có khả năng về chuyên môn này hay chuyên môn kia... Và họ hăng say phục vụ cộng đoàn, trong khi đó thì... nhiều người đã soi mói đến nhân thân, đến những hạn chế mặt này hay mặt khác của người ấy, rồi hình thành định kiến; và mặc dù buộc phải nhìn nhận về thành quả cụ thể người ấy làm, nhưng lại không muốn đón nhận sứ điệp từ người ấy truyền đi; đôi khi còn tệ hơn nữa, có thái độ bất mãn, trở nên xơ cứng trước những khả năng thực và những đóng góp thực của người ấy, rồi buông lời chê bai, tìm cách “bách hại” (!). Chẳng qua đó là định kiến. Đừng quên rằng, đó là lối ứng xử do lòng ghen tỵ, và đó là mối đe dọa cho cuộc sống, vì khi ghen tỵ, người ta dễ dàng bất mãn, bất hợp tác, ngạo mạn và chỉ nhìn anh em / chị em mình với một khao khát muốn hạ sát người ấy. Những khi lòng tôi rực lên ánh lửa “ghen tỵ” ấy, tôi tự răn mình, “này cái thằng tôi, mi đang vi phạm điều răn thứ Năm”, và nhủ thầm lời nguyện cùng Chúa, “xin đừng để con dùng ơn Chúa ban mà mưu hại anh em con.”

Từ góc nhìn này, ta có thể nhìn ra Giáo Hội, Giáo Hội cũng luôn gây cớ vấp phạm. Người ta sẵn sàng tiếp đón sứ điệp của Giáo Hội, nhưng người ta không chấp nhận những giới hạn, những yếu đuối của những con người của Giáo Hội... Và vì thế mà họ cũng dễ dàng để từ bỏ đức tin của Giáo Hội. Đó là cớ vấp phạm rất dễ thấy nơi con người hôm nay.

"Tôi bảo thật các ông: không một ngôn sứ nào được chấp nhận tại quê hương mình.” (Lc 4:24) Ngôn sứ, tiếng Hy Lạp do chữ “pro-phèmi” có nghĩa là “tôi-nói-vì”; làm ngôn sứ cho Thiên Chúa nghĩa là làm “người phát ngôn” cho Người và đây là việc chẳng dễ chịu chút nào, gặp nhiều phiền toái nữa là khác. Vì lời và dấu chỉ mà Thiên Chúa muốn ngôn sứ truyền đạt đến cho dân chúng không phải lúc nào cũng dễ nghe, dễ nhận... Và đôi khi, ngôn sứ cũng cảm nhận được phản ứng “chống đối” có thể có của đám đông, nhưng vì Chúa, ngôn sứ không thể làm khác được, dầu phải bị mắng nhiếc, dễ duôi, khinh mạn, đôi khi phải chết. Đức Giêsu nêu lên thân phận của ngôn sứ để nói về thân phận của chính Ngài sẽ phải chịu. Trong Giáo Hội có những vị thánh như Gioan Thánh Giá, Têrêsa Avilla cũng bị “người nhà” đối xử như thế... Tôi có dám sống lối sống ngôn sứ mà Chúa Giêsu đề nghị chăng?

"Tôi bảo thật các ông: không một ngôn sứ nào được chấp nhận tại quê hương mình.” (Lc 4:24) Dân Do Thái đang mong chờ Đấng Mêsia – Đấng Thánh Thần xức dầu và đến để thực hiện ý định cứu độ của Thiên Chúa, nhưng khi Ngài đến, vì định kiến, họ đã không chấp nhận Ngài, vì sự xơ cứng niềm tin, họ đã không đón nhận Ngài. Đây cũng là lời cảnh báo cho chính mỗi chúng ta. Trong đời sống chung, chúng ta dễ rơi vào thái độ “không chấp nhận”: Bình diện thứ nhất, đó là của đám đông, họ từ chối đón nhận lời hay dấu chỉ mà “vị ngôn sứ” đã loan báo cho họ.... Do định kiến, không còn cần biện phân là tiếng nói của thần lành hay thần dữ, họ ứng xử với vị ngôn sứ theo như ý họ muốn, đôi khi còn nhân danh tôn giáo để hạ sát anh chị em mình. Bình diện khác, đó là bản thân người được chọn, do sợ hãi đám đông, đã từ chối làm “ngôn sứ” khi lập luận rằng tại sao là tôi lãnh lấy phận vụ này mà không phải là anh A, chị B; họ có trình độ hơn tôi, họ có khả năng hơn tôi...; sao lại là tôi để hết lúc này đến lúc khác, hết người này lại người khác “chỉa mũi dùi” vào tôi, xăm xoi những thiếu sót, hạn chế của tôi để bất hợp tác, để chống lại..., và bị cám dỗ tìm đủ lý do để từ chức, để thoái thác trách nhiệm. Kinh nghiệm của Đức Bênêđictô 16 khi được hỏi rằng ngài bị rơi vào trường hợp như thế thì ngài có “từ chức” không? Ngài đã trả lời: “lúc này mà từ chức, đó là trốn chạy.”

Giữa những “chống đối” của đám đông, “vị ngôn sứ” cần nhớ đến hai trường hợp của hai vị tiên tri Êlia và Êlisa...., ý thức rằng tôi được gọi để đem ơn cứu độ đến cho con người, và đối với Thiên Chúa, không giới hạn hay phân biệt đối tượng, đây là một ân huệ ban không, dành cho kẻ tin; ý thức rằng, Đức Giêsu khi còn tại thế cũng đã từng nói với các tư tế và biệt phái “những người thu thuế và gái điếm sẽ vào Nước Thiên Chúa trước các ông.” (Lc 7:34) và vì lời đó mà họ lôi Ngài ra khỏi thành, kéo lên tận đỉnh núi, để xô xuống vực. Định kiến và ghen tỵ, đám đông đôi khi còn nhân danh tôn giáo để hạ sát những ai dám không hùa theo họ. Tôi cần ý thức rằng, những gì tôi được gọi để làm nhân danh Chúa, ngang qua thẩm quyền trong Giáo Hội, đó là tôi đang trở thành một mối phúc cho tha nhân, cho gia đình, cho cộng đoàn... Vì thế mà đừng sợ hãi. Hãy cùng Thần Khí mà tiến bước.

Lạy Chúa Giêsu, định kiến là một biểu hiện của lòng ghen tỵ, nói cách khác, định kiến giam hãm con người không nhận ra được vể đẹp nơi người khác, trở nên xơ cứng, ù lì trong suy nghĩ và khó chấp nhận dấu chỉ Chúa gửi đến. Xin giải phóng chúng con khỏi lòng ghen tỵ, xin chữa lành chúng con bệnh xơ cứng ý thức, để biết nhận ra những dấu chỉ Chúa muốn loan báo cho chúng con...

Lạy Chúa Giêsu, xin cho chúng con can đảm làm “người phát ngôn” cho Thiên Chúa và biết hành động vì Chúa để đời sống và hành động của chúng con là một mối phúc lành Chúa ban tặng cho tha nhân.

 

SH. Joseph Lê Văn Phượng, fsc